Op zoek naar de aardappels

M&M-tuin

Vandaag was weer een dagje M&M-tuin. De aardappels moesten gerooid worden en gezien de opbrengst tot aan vandaag had ik daarvoor nog wel twee kratjes nodig. Gister hadden mijn vriend en ik die naar de tuin gebracht en vandaag kon ik ze gaan vullen. Zowel ’s ochtends als ’s middags kon ik wat uurtjes aan de slag terwijl in mijn lunchpauze de regen op het dak kletterde.

De aardappeloogst viel tegen. Waar ik de vorige keer met twee rijtjes bijna een krat vol had, had ik nu met 3-4 rijtjes nog niet de helft. Apart hoe dat zo van elkaar kan verschillen op één veldje. Ik denk dat het verschil ‘m zit in het aanaarden, hoewel ook de poottijd ongelijk was. Nou ja, uiteindelijk heb ik met het totaal gelukkig wel genoeg aardappelen. Vanavond aten we krieltjes uit de oven met rozemarijn, peper en zout. Het smaakte heerlijk, helemaal na zo’n dag van lichamelijke arbeid.

Tijdens het rooien heb ik ook heel secuur het onkruid weggehaald. De heermoes en ook weer allemaal pispotjes werden zorgvuldig verwijderd. Nu de tuin nog vrij leeg is gaat het vrij gemakkelijk. Als er eenmaal planten in staan is het nog maar de vraag of ik de pispotjes kan uitroeien.

Voor het egaal maken van de aarde en het inzaaien met groenbemester was helaas echt geen tijd meer. Ik hoop dat ik nog een keer een uurtje tijd heb als ik bij mijn vriend ben. Die groenbemester is namelijk een goeie concurrent van al het onkruid.

Inzaaien voor de winter

dscn2967Het is elk jaar weer even opletten. Tegen de tijd dat het tuinseizoen ten einde loopt moet ik nog gaan zaaien. Standaard gebeurt dat te laat, in september denk ik doorgaans niet aan zaaien en in oktober… tsja… altijd even spannend of het dan nog lukt. Desondanks probeer ik het elk jaar weer: veldsla. Meestal gaat het wel goed, zo streng zijn de winters doorgaans niet.

Naast het zaaien van de veldsla wil ik ook graag de lege vakken inzaaien met een groenbemester. In september en oktober kan dat alleen nog met winterrogge (althans, van de soorten die ik heb aan groenbemesters). De eerste vakken zijn al ingezaaid. Wat een heerlijk voldaan gevoel geeft dat!

Boerenkool

DSCN2478Herfstig weer, hartje zomer en ik ben bezig met boerenkool… Het klinkt wat absurd maar de plantjes zijn al van redelijk formaat en het is alweer tijden geleden dat ik de boerenkoolzaadjes in de aarde drukte.

Vandaag heb ik de plantjes in de tuin gezet. Een hele serie slakkenkorrels versieren de grond er om heen. Achter de coulissen  zitten de slakken al gereed om mijn boerenkool te bespringen (of traaaaag te bekrui-ui-ui-pen) en de plantjes in één nacht kaal te vreten. Eén nacht plezier voor deze slijmerige beestjes of een winter vol gezonde vitamientjes. Het is niet enkel om mijn verziekte relatie met de slakken dat ik voor het laatste kies. Ik hoop dat ze de plantjes nu met rust laten en laten opgroeien tot grote, boomachtige planten.

Tussen de boerenkool staat gele lupine, een groenbemester die ik dit jaar voor het eerst heb gezaaid. DSCN2479Helaas is dat ook favoriet eten voor slakken en zijn er al heel wat aangevreten of geheel opgegeten. Daarvoor is het grootste gedeelte van het zaad niet eens ontkiemd (of misschien zijn er vogels wezen picknicken) dus veel groenbemesting zal er niet zijn. Volgend jaar beter, voor dit jaar is de zaaiperiode helaas alweer voorbij.

 

Groeispurt

phaceliaEen tijdje geleden merkte ik al op dat de phacelia, die ik netjes op tijd had gezaaid, al behoorlijk groot was geworden. Het groeide al enigszins over het pad heen. Op de foto links, 5 oktober, is de plant al groot maar is het nog ruim van het pad verwijderd. Een maand later moet ik deze flink snoeien omdat andere tuinders er anders last van hebben.

Jammer van zo’n mooie bijenplant? Nee hoor, ik heb de plant meteen gebruikt waar het voor bedoeld was: de grond verbeteren! Het vak ernaast ligt nu bezaaid met phacelia, ’t zag er erg vrolijk uit al is dat na één dag natuurlijk niet meer zo groen en paars. De planten staan nog steeds in de tuin en kan ik waarschijnlijk in het voorjaar nogmaals inzetten. Ondertussen kan het veldje, waar ik net knoflook heb geplant, alvast wat voeding en vooral organische stof verwerken om de bodemdiertjes te stimuleren.

groenbemester phacelia

De opkomst van de groenbemester

Op verscheidene plekken in mijn tuin heb ikDSCN0157 groenbemesters gezaaid. De phacelia moet nu opgekomen zijn, anders gebeurt het waarschijnlijk niet meer. Deze had ik dan ook een stuk eerder gezaaid dan de winterrogge. En gelukkig, er is al heel wat phacelia te zien. Op sommige plekken heeft het zelfs zoveel tijd gehad om te groeien voordat het kouder werd dat ik er eigenlijk alweer wat van moet snoeien. Het hoofdpad van het volkstuincomplex heeft het al weten te bereiken en ook mijn eigen pad is niet meer goed begaanbaar. Het bloeit royaal en maakt waarschijnlijk nog vele insecten blij.

De andere groenbemester, namelijk de winDSCN0702terrogge, heb ik ook al gesignaleerd. Het is wat moeilijker te zien waar het opkomt omdat het nogal veel gelijkenissen vertoont met gewoon gras. Nu het wat groter wordt is het verschil duidelijker. Gras komt met hele pollen tegelijk en begint op den duur te bloeien. De winterrogge heeft een breed blad. Zie de foto van de winterrogge hiernaast. DSCN0165

Winterklaar?

DSCN0168Nu het tuinseizoen begint af te lopen zie ik om mij heen allemaal mensen hun tuin ‘winterklaar’ maken. Alle groente die niet winterhard is wordt geoogst of gerooid. Afval wordt weggebracht, de tuin wordt omgespit, de paadjes misschien nog aangeveegd. Netjes en dus klaar voor de winter.

Ik ben er niet zo zeker van dat al die netheid een tuin winterklaar maakt. O, zeker, het ziet er netjes en verzorgd uit. Lege vakken, klaar om weer ingezaaid  te worden. Het spitten voor de winter heeft als voordeel dat de dikke, harde brokken klei met een koude winter kapot vriezen en fijner worden. Dat is zeker een groot voordeel want het maakt het werken een stuk gemakkelijker.

Toch ben ik niet overtuigd. Ik kijk graag naar de natuurlijke gang van zaken. En in de natuur zie ik nooit vanzelf een DSCN0167leeg veld. Er staat altijd iets, al is het maar een veld vol brandnetels, er is altijd grondbedekking. En dat heeft een reden. De planten beschermen de grond. De aarde waar alle voedingsstoffen voor volgend jaar in zitten en waar door de bodemdieren nog aan wordt toegevoegd.

Het voordeel van het bedekt houden van de grond tijdens de winter is dat de grond beschermd wordt tegen weersinvloeden (vorst, uitspoelen van voedingsstoffen, uitdroging etc). Daarbij breng je extra voedingsstoffen in de aarde als je plantenresten of groenbemesters gebruikt die door de bodemdieren kunnen worden afgebroken tot voedingsstoffen, tijdens de winter (plantenresten) of in het vroege voorjaar (groenbemesters).

DSCN0170Het toevoegen van organisch materiaal aan je tuin heeft vele voordelen, ik zal er binnenkort een stukje over schrijven. Ik vind het zelf er niet heel charmant uitzien als ik al mijn afval in de tuin laat liggen en ik houd toch wel van een beetje een mooie tuin. Maar in de winter maak ik een uitzondering. Naast het toevoegen van voedingsstoffen en organisch materiaal aan mijn tuin zorgt deze bedekking van plantenresten (of groenbemesters) er ook nog eens voor dat het onkruid minder snel tevoorschijn komt. Zo hoef ik in het voorjaar niet alle tuinvakken tegelijk onkruid vrij te maken, dat scheelt weer! Al zal het mij niet verbazen als deze ‘troep’ (zie foto) in het voorjaar niet meer terug te vinden is. Lang leve de slakken!

Uw bestelling is gearriveerd

DSCN0142Na het schrijven van verschillende blogberichten over groenbemesters werd het hoog tijd om zelf eens wat zaden van deze nuttige plantjes aan te schaffen. En zo werd er deze week een mooi pakketje bij mij bezorgd met twee kilo zaad van Winterrogge, een halve kilo van zoete gele Lupine, een klein zakje Phacelia (bijenvoer) en een klein zakje Borage (komkommerkruid), voorlopig kan ik wel weer vooruit!

De Phacelia is tot nu toe mijn favoriete groenbemester maar ik wil ook wel eens wat anders, vandaar dat ik nog wat andere heb besteld. Lupinen vind ik al van jongs af aan mooie planten maar ze werden bij mij altijd opgegeten door de slakken. Dat er mensen zijn die prachtig bloeiende lupines in de tuin hebben staan verwonderd mij meestal, het is hen wél gelukt! En dan geniet ik maar met hun mee van die prachtige bloemen.

Borage, beter bekend als komkommerkruid, is een leuk, lief uitziend plantje dat niet alleen goed is voor de grond als groenbemester maar dat ook nog eens helemaal eetbaar is. En ook de bijen zijn er gek op. Wat wil je nog meer?

Nou, het liefst een groenbemester die ik nog in september of oktober kan zaaien want dan komen de meeste van mijn tuinvakken leeg te staan. En daarom heb ik zoveel Winterrogge besteld. Alles wat in september nog niet met een andere groenbemester is ingezaaid krijgt een flinke dosis zaad van de Winterrogge. De rogge wortelt diep wat bij de dikke kleigrond waaruit mijn tuin bestaat een groot voordeel is. Dat scheelt weer spitten! En wie weet lukt het mij dan een keer om wortels te telen want dat is me tot nu toe nog niet gelukt.

Groenbemester II

Zoals beloofd vandaag een aantal groenbemesters met hun belangrijkste eigenschappen. Ik vind zelf de zaaitijd belangrijk. Dit jaar vond ik zelf dat ik er vroeg bij was maar was ik alsnog te laat met het zaaien van de rode klaver. Dit had overigens ook te maken met een verkeerde notitie. Tussen eind juli en half september zit natuurlijk nogal een verschil… Maar gelukkig had ik nog genoeg Phacelia. En volgend jaar probeer ik wat nieuwe soorten uit.

Winterrogge

Bij de Moestuin waar ik heb gewerkt werd veel gebruik gemaakt van winterrogge: deze blijft groen in de winter (niet vorstgevoelig), bedekt de grond snel en wortelt diep wat de grond goed losmaakt. De effectieve organische stof is echter laag en na het onderwieden moet je 3 weken wachten voor je gaat zaaien omdat het een stof bevat dat ontkiemen tegengaat. Je kunt dit gewas zaaien van half augustus tot eind oktober.

Phacelia (bijenvoer)

Deze plant is erg vorstgevoelig, bedekt de bodem snel en geeft middelmatige effectieve organische stof. Als de plant in bloei komt, wortelt de plant dieper en wordt er op een dieper niveau de grond losgemaakt. Daarnaast zorgt de plant voor veel nectar en trekt het veel hommels aan. Je kunt dit gewas zaaien van half april tot half augustus.

Rode klaver

Het grote voordeel van rode klaver als groenbemester is dat deze plant actief stikstof opneemt uit de lucht. Dit betekent extra voeding voor de aarde als het gewas wordt ondergewied. Dit is bij alle groenbemesters het geval die onder de soort vlinderbloemig vallen (zoals witte klaver, luzerne en gele lupine) Verder heeft het een hoge effectieve organische stof, bedekt het de grond redelijk snel en is het enigszins vorstgevoelig. Het gewas is te zaaien van half maart tot eind juli.

Afrikaantjes

Een bekend plantje dat ook als groenbemester gebruikt kan worden. Ze zijn erg vorstgevoelig, geven een middelmatige grondbedekking en zorgen voor een redelijke hoeveelheid effectieve organische stof. Daarnaast hebben Afrikaantjes houden daarbij de wortelvlieg op afstand wat het tot een goede combinatie maakt met het telen van wortels. En het oog wil ook wel eens wat: ze bloeien uitbundig. Zaaien van half mei tot half juli.

Kruisbloemig

De groenbemesters die onder de kruisbloemigen vallen mogen nooit gezaaid worden in een veld waar knolvoet is geconstateerd. De planten zijn namelijk zeer gevoelig voor deze ziekte waardoor de ziekte in stand gehouden wordt. Kruisbloemigen zijn bijvoorbeeld bladrammenas en gele mosterd.

Groenbemester I

phacelia - bijenvoer - groenbemesterSinds ik Phacelia (ook wel Bijenvoer genoemd) eens in mijn tuin heb gehad valt deze niet meer uit mijn tuin weg te denken. De plant is een paradijsje voor de hommels, helemaal in het vroege voorjaar wanneer er nog niet zoveel te eten is voor ze. Naast het voeden van hommels is het ook nog eens een mooie plant om te zien, de bloemen maar ook de blaadjes als de zaden net ontkiemd zijn. En tenslotte is het een groenbemester.

Al eerder in mijn moestuin-carrière heb ik me globaal wat verdiept in groenbemesters (artikel: wat is het ook alweer?) waarbij ik een interessant en informatieve website tegenkwam. Het was me echter veel te complex om dat toen verder uit te zoeken. Wat mij betreft was het al voldoende dat ik wist dat de mooie plant ook nog nuttig was voor het losmaken van de harde klei. En zo stimuleer ik het dat de plant zich uitzaait en zaai ik steeds meer vakken in met de Phacelia.

Inmiddels ben ik bijna 2 jaar verder met mijn moestuin en vind ik het interessant om me er verder in te verdiepen. Er zit namelijk nogal een verschil tussen de soorten groenbemesters en ik heb er een aantal wat nader onderzocht en schrijf er vandaag en morgen een stukje over.

Vandaag een overzicht van de functies van een groenbemester:

  • grondbedekking: dit gaat onkruid tegen (waar een plant groeit is minder ruimte voor andere planten) en zorgt er ook voor dat de grond minder gevoelig is voor weersinvloeden.
  • grond losmaken: de wortels van de plantjes maken de oppervlakkige of diepere grond losser (afhankelijk van de soort groenbemester die je kiest)
  • het vasthouden van voedingsstoffen (het gaat uitspoeling van voedingsstoffen tegen)
  • organische stof: als de plant na verloop van tijd onder de grond wordt gewerkt komt er meer organische stof in de aarde. Dit heeft vele voordelen, het zorgt onder andere voor betere drainage en voedingsstoffen in de grond. (Ik heb een mooi document gevonden waarin heel goed wordt uitgelegd wat het belang is van organische stof. Een blog daarover houden jullie nog tegoed.)

Vooral het toevoegen van organische stof aan mijn tuinaarde vind ik belangrijk. Dat is ook de reden waarom ik liever compost gebruik dan kunstmest. Nadeel is wel dat het veel duurder is en ook nog eens heel veel sjouwwerk. Vandaar dat ik me verdiep in groenbemesters. Zaad is zo zwaar nog niet 😉

Morgen zal ik een aantal groenbemesters toelichten.

 

 

Rozenboog

DSCN1927Vorige week zijn mijn twee rozenbogen gearriveerd en vandaag heb ik met mijn tuinmaatje de eerste in elkaar gezet. En zo verandert het aanzicht van mijn tuin in korte tijd alweer! Niet alleen een druivenstruik en een natuurlijk hekje maar nu ook al een boog om de ingang te sieren. Zo recht van voren is de boog nog moeilijk zichtbaar zoals jullie op de foto links zien, maar als eenmaal de druivenstruik er overheen groeit zal het een mooie entree vormen naar mijn tuin. Ik zie het in gedachten al helemaal voor me!

DSCN1928De andere boog komt bij de andere druivenstruik te staan, die op de linker foto middenlinks te zien is (de bladeren kleuren net wat lichter dan de omgeving). Een soort van zij-ingang. 😉

Terwijl mijn tuinmaatje (handig hoor, iemand die graag wil helpen in je tuin en ook weet hoe het een en ander moet!) ging oogsten en groenbemester inzaaien, ging ik nog wat extra haakjes in mijn tuinkast aanbrengen en het andere deel van de oogst verzorgen. Samen gebeurt er veel meer en het is ook nog eens gezelliger!