Phytophthora – tomatenziekte

Helaas, helaas, ik had het al verwacht maar vandaag moest ik toch drastische maatregelen nemen. Ik heb namelijk Phytophthora, oftewel de tomatenziekte bij de meeste tomatenplanten in mijn tuin. Het is het grote nadeel van tomaten kweken in de open lucht ten opzichte van het kweken in een kas. Door nat weer is de kans op Phytophthora groot en het was laatste enige tijd behoorlijk nat.

Speciaal voor jullie heb ik de kenmerken van deze ziekte op de foto gezet. Het is namelijk een zeer besmettelijke ziekte, de sporen ervan verspreiden zich via de wind, dus tijdig de zieke planten verwijderen is erg belangrijk en zelfs wettelijk verplicht! De planten in een plastic zak stoppen en niet bij GFT of op je eigen composthoop gooien. Inmiddels heb ik de zieke planten gerooid.

Overigens verwacht ik dat, door het natte weer, de andere planten binnenkort ook kenmerken van de tomatenziekte zullen vertonen, maar ik hoop het zolang mogelijk te kunnen rekken. Alle tijd dat de tomaten nog kunnen rijpen is mooi meegenomen. Zit de ziekte eenmaal in de plant dan zijn ook de tomaten aangetast. Je kunt bij het rooien van de plant dan wel de groene tomaten bewaren en deze in de vensterbank laten rijpen maar op den duur zullen ze alsnog bruine vlekken vertonen en verrotten.

Zoals jullie op de foto’s kunnen zien zijn de kenmerken:

  • bruine plekken op de tomaten
  • zwarte plekken op de bladeren (of geheel zwarte bladeren, afhankelijk van het stadium)
  • zwarte stengels van de tomatenplant

 

zieke tomaatgezonde en zieke tomaatzwarte bladerenaangetast bladzwarte stamzwarte stengel

Groeien!

DSCN1993Er groeit van alles heel hard in de tuin. Zoals datgene wat jullie hier op de foto zien. Normaal gesproken zie je daar een plant met grote bladeren, de rabarberplant om precies te zijn. Deze hangt dan half over de aardbeiplanten en over het pad en neemt veel ruimte in. Dit keer wordt het echter enigszins overwoekerd door zowel een pompoenplant van rechts als een komkommerplant van links. Als je goed kijkt zie je nog net een blad van de rabarberplant.

Alledaags

DSCN1978Alledaagse dingen vallen vaak niet op. Maar wat voor de één alledaags is, is voor een ander weer heel bijzonder. Daarbij kun je ook van alledaagse dingen genieten of je erover verwonderen. Voor mij zijn alle planten en dieren in mijn tuin enerzijds alledaags (nou ja, bijna dan) en anderzijds elke keer weer speciaal. Ik kan genieten van een vlinder die mijn vlinderstruik bezoekt terwijl ik even zit uit te rusten of van een padje dat door mijn tuin hupst. Elk jaar verbaas ik me weer over de groeikracht van de pompoenplant en over de weelde van de gezaaide bloemen.

GisterDSCN1998 ontdekte ik een mini-plantje van de uitgezaaide phacelia dat al staat te bloeien terwijl het nog amper boven de grond komt. Ik heb het voor jullie op de foto gezet, een foto van dichtbij en eentje op normale afstand. Ik ben benieuwd of jullie het op de tweede foto nog terug kunnen vinden. DSCN1999

Ingewijd

De ‘iriekerappelgripe’ oftewel de riek, is inmiddels ingewijd met het rooien van de eerste aardappels. Voordat de eerste modder aan de riek kwam heb ik deze uiteraard weer even gemerkt met een houtbrander. Handig én leuk.

Toen ik twee jaar geleden ook aardappels moest rooien had ik een riek van een andere tuinder geleend. Wat ik me er nog van herinner is dat het lichamelijk zeer intensief was en toen had ik ook nog mínder aardappels dan dit jaar. Vandaag viel me het echter alles mee. Wat scheelt is dat ik nu niet meteen alles wilde rooien en waarschijnlijk is het werken met een riek met 3 tanden lichter dan met 4. Daarbij zat ik twee jaar geleden midden in een verhuizing, aardappels rooien is dan niet even ’ter ontspanning’.

De aardappels die ik vanwormdaag gerooid heb waren de vroege aardappels… tomtiedom, echt vroeg gerooid zijn ze dus niet 😉 Wat me opviel, al bij de eerste steek in de grond, is dat de aarde boordevol wormen zit. Ontzettend mooie, dikke, lange wormen. Wauw… wat ben ik blij met deze diertjes! Ze maken het werken in de soms keiharde kleigrond een heel stuk gemakkelijker. En ze zorgen ook nog eens voor gezonde grond! Sommige wormen waren zo dik dat het net leek of ik een aal door de grond had kruipen. Ik heb ze met zorg behandeld en bewonderd om hun prachtige, glimmende lijf.

DSCN1988Inmiddels zijn de eerste twee rijtjes aardappels gerooid. Er is nog een éénling die nog steeds niet afgestorven is. Ach, vooruit, die mag nog even blijven staan. En… ik heb slechts twéé aardappeltjes aangeprikt. Dat is een hele grote vooruitgang met de vorige keer toen dit rond de 25 procent lag… aardappels

Nieuw leven

Met kool in je tuin kun je er zeker van zijn dat koolwitjes graag even komen aanwaaien. Het liefst laten ze een heleboel eitjes achter voor ze weer verder dartelen. Het zal enige tijd duren voor je opmerkt dat het vlindertje langs geweest is. Opeens gaten in je koolbladeren. Dan hele happen eruit. Je kijkt, je tuurt, je zoekt en hoewel je er vrijwel zeker van bent dat er dikke rupsen in de kool moeten zitten, zijn ze in geen velden of wegen te bekennen. Het overkomt mij regelmatig. Het zal de vijanden van de rups ook overkomen. En dat is natuurlijk net de bedoeling!

De kleur van de rups van het koolwitje is exact dezelfde kleur als het blad van de bloemkool. Het lijkt zóveel op elkaar dat het zomaar kan gebeuren dat je een minuut lang naar het blad zit te turen en de hele dikke rups over het hoofd ziet. En zo leven de rupsen dus in alle rust verder. Etend en slapend, kruipend en etend.

Momenteel heb ik er een aantal in huis. Op mijn werk zaten de rupsen in de boerenkool en aangezien de plantjes nog erg klein waren bleef er met wat rupsen erop nog maar weinig van over. Tsja… wat doe je dan? Er moet een fijnmazig net overheen, maar dat was niet zomaar voorhanden. Met wat geduld kom je ook een heel eind weet ik uit ervaring. Dus ging ik alle aangevreten plantjes stuk voor stuk bij langs om de rupsen er vanaf te vissen. Ik zal er ongetwijfeld een serie over het hoofd gezien hebben om nog maar niet te spreken over de vele eitjes die nog moesten uitkomen. Het is niet anders. De rupsen die ik gevangen heb heb ik in een bakje mee naar huis genomen. Ze doodmaken vind ik zonde, ik ben namelijk dol op vlinders. En het proces van rups naar vlinder is ook fascinerend. Dus logeren ze nu bij mij in huis. Er zitten al minstens 3 poppen in het bakje en blijkbaar heb ik ook wat eitjes meegenomen want er lopen opeens mini-rupsjes rond. Op naar de volgende generatie.

Schuilplaats

DSCN1973 DSCN1972Ook als het regent wil ik wel graag foto’s maken. Maar waar ik zelf best tegen een spatje regen kan, is mijn fototoestel daar pertinent op tegen. En zonder fototoestel geen foto’s.

En dan moet je soms een compromis sluiten, het zou toch jammer zijn als er bij het blogstukje van vandaag helemaal geen foto’s konden komen te staan, enkel omdat ik mijn fototoestel niet de baas ben? Overigens vond ik het wel een goed excuus om dan maar even in de tuinkast te gaan staan. Bij het maken van deze foto’s was mijn tuinmaatje nog even druk in de weer met de laatste dingen, heel stoer in de regen terwijl ik in de kast stond te schuilen. Ze had gelukkig een regenpak aan, dat wel, maar het blijft stoer. Ik zal het maar gewoon toegeven dat ik liever tuinier als het droog is. Wat dat betreft geef ik mijn fototoestel volledig gelijk. Hopelijk is het volgende week weer wat droger!

Oogsten

DSCN1974Weer of geen weer, er moest vandaag weer geoogst worden. En aangezien ik deze week van de drie keer dat ik in een tuin bezig was, ook drie keer een regenbui over me heen kreeg, begon ik er bij de vierde keer bijna aan gewend te raken. Al moet ik zeggen: nat blijft nat. En een hoosbui is mij toch wat teveel. Gelukkig pas ik precies in mijn tuinkast en kan ik dan de ergste regen even afwachten.

De bramen heb ik vandaag maar laten hangen, teveel werk om ‘nog even snel’ te doen. Verder kon ik weer een prachtige oogst binnenhalen aan tomaten en komkommers, twee courgettes, wat gele frambozen en mijn eerste maïskolf!

Wat bevruchting van de maïskolf betreft kan ik nog wat leren. Of laat ik het zo zeggen: de tips las ik pas ná het planten. Dat je ze het beste in een cirkel kunt planten omdat dat de bestuiving ten goede komt. Laat ik ze precies op een rijtje hebben gezet. Maar goed, al is de kolf niet helemaal vol met dikke gele maïskorrels, er zit genoeg aan om het een maïskolf te noemen. En daar ga ik zo meteen lekker van genieten terwijl ik vanaf binnen naar de regen buiten ga zitten kijken.

Aanaarden

DSCN1970Dat ik soms een wat alternatieve manier van tuinieren heb, dat weet ik allang. De meeste mensen op het volkstuinencomplex doen het heel anders. Van de week is dat maar weer eens bevestigd. Terwijl de meeste tuinders hun aardappels aan het rooien zijn, heb ik de aardappels nog maar even aangeaard. Normaal gesproken zou dat zo’n twee maanden eerder gebeuren. ’n Ieder die het zal ziet zal óf zijn hoofd schudden en mompelen ‘die heeft er geen verstand van’ óf zich afvragen wat het idee erachter is.

Er was echter niemand op de tuin dus er werd niets gezegd of gedacht. Al zal het erna vast gebeuren als het al iemand opgevallen is. Het idee erachter is: ik had geen tijd om te gaan aanaarden, ik wil nu wel oogsten maar heb nog geen ‘ierappelgripe’ en door de hoosbuien kwamen de bovenste aardappels opeens bloot te liggen. Dus… dan alsnog maar even aanaarden ook al mogen ze wel geoogst worden.

Inmiddels is de ‘ierappelgripe’ al in zicht. Pake is sneller dan dat bol.com of Hornbach deze vraag voor mij kunnen oplossen. Geweldig hè, zo’n pake! En nee, hij is niet te koop 😀

Ierappelgripe

Ik ben op zoek naar een ‘ierappelgripe’, ook wel genaamd de ‘ierappeldollersgripe’. De meeste lezers zullen geen idee hebben waar ik nu naar op zoek ben terwijl ik op zoek ben naar een woord waar ik op kan googlen. Google is slecht in Fries. En als ik bij het lokale tuincentrum vraag naar een ‘ierappelgripe’, of vrij vertaald om een ‘aardappelgrijper’ dan betwijfel ik ten stelligst dat ze zullen weten wat ik wil hebben.

Ik dacht: ik zoek een riek. Maar zoekend in het assortiment van zowel de Hornbach als de Praxis kwamen daar geen artikelen uit. Wel op ‘compostvork’ of ‘mestvork’. Maar kan ik die ook gebruiken om de aardappels mee te rooien?

Gelukkig heb ik een kundige familie en dus bel ik mijn pake (= opa voor de niet-Friezen) om te vragen of zo’n mest- of compostvork een beetje geschikt is. Moet ik één met vier tanden of met vijf tanden? En moet de vork licht gebogen zijn of helemaal vlak?

‘Wij hebben hier allemaal één met drie tanden,’ (ik vertaal het meteen maar even, maar we praten natuurlijk gewoon Fries, dat is wel zo gemakkelijk) ‘ik weet niet hoeveel tanden een riek heeft, maar als je wilt aardappels rooien zou ik zo één nemen. Die hebben geen scherpe punt en de tanden zijn breed, dat is beter voor het aardappels rooien.’

‘Ah! Ik weet zelf ook niet hoeveel tanden een riek heeft, maar dát zoek ik. Hoe heet het?’

‘Ierappelgripe.’

Ik weet meteen waar pake het over heeft. Lastig dat hier geen Fries gesproken wordt hoor, in de Hornbach. Maar inmiddels is het gelukkig ook niet meer nodig. Want waar kun je beter een ierappelgripe zoeken dan in Friesland zelf met alle aardappelboeren? En laat ik nou precies dáár een familielid hebben wonen dat zich met alle liefde op de zoektocht stort. 🙂 🙂 Wie weet kan ik binnenkort aardappels rooien met een echte ierappelgripe. De aardappels smaken dan vast een beetje naar thuis…

Aardbeiplanten

DSCN1969Augustus is de tijd om de stekjes van de aardbeiplanten op de juiste plek in de tuin te zetten en de overtollige stekjes van de plant af te knippen. Ik wilde dit jaar graag de nieuwe aardbeiplanten op een andere plek zetten om zo het overzicht te houden. Aardbeiplanten geven namelijk het beste oogst in de eerste twee jaar, daarna kun je je ‘collectie’ beter vernieuwen. Een aangezien de planten altijd voor nakomelingen zorgen als ware het konijnen, is dat geen enkel probleem. Ik had een maand geleden al netjes wat potjes ingegraven zodat ik de stekjes gemakkelijk en met weinig last voor de plant zou kunnen verplaatsen. Echter precies de planten naast de potjes waren wat karig met stekjes terwijl andere royaal de uitlopers om zich heen gooiden. Ach… het is zo ook gelukt. Met het natte weer hoef ik me geen zorgen te maken over verdroogde aardbeiplanten.

Het vak waar de oude aardbeiplanten stonden hebben we (ja, mijn tuinmaatje was er vandaag weer om te helpen…! Heerlijk, zo gebeurt er veel meer en het is ook nog eens veel gezelligerDSCN1966) alle planten verwijderd. De composthoop zal waarschijnlijk enigszins overgroeid worden met aardbeiplanten (denk maar niet dat die meteen stoppen met groeien) en het lege vak is meteen alweer in gebruik genomen. Wintergroenten zaaien! De boerenkool is al flink groot, die staat al een hele tijd in de tuin, maar een beetje variatie in de winter is natuurlijk fijn dus hebben we vandaag winterpostelein en veldsla gezaaid. En wederom is het handig dat het nat weer is, geen risico op uitgedroogde net ontkiemde plantjes. DSCN1967